فرانسه برای ایرانی ها، "فرنگ" است، یک خاطره گنگ اما خوشایند،قدیمی ترین و شاید بهترین ذهنیتی که می شود از "خارجه " داشت، نسل اول تحصیل کردگان ایرانی-دهه اول 1300 شمسی- به فرانسه رفتند، باسوادهای قدیمی ایرانی "فرانسه" حرف می زدند، فرانسه یک خاطره است.

بسیاری از کلمات مدرن و شهری را از فرانسه عاریت گرفته ایم، نمونه اش "بلوار، سالن ، شومینه، کامیون، کنکور،مغازه، آژانس، کنگره،کافه؛ آسانسور، لیسانس، دیپلم، مانتو، رژیم، آلرژی، رفوزه، ویلا، هاشور، رستوران، حتی "مامان" و املت"...! فرانسه برایمان جذاب است بخاطر برج ایفل! سینماتوگراف! بخاطر آلن دلون...با آن دوبله جادویی خسرو خسروشاهی!

فرانسه و فرانسوی ها برایمان جذاب هستد شاید چون مثل آلمانی ها اهل سخت گیری و دقت و نظم ماشینی و نژاد پرستی نیستند، مثل انگلیسی ها و آمریکایی ها استعمارمان نکردند- یا کمتر کردند!-حمله نکردند به خاک مان، فرانسوی ها مثل اسکاندیناوی ها "سرد" نیستند، ما هم خون گرم دیگر! خوشمان آمده، فرانسوی ها مثل ایتالیایی ها خیلی شلوغ و بی کلاس و پرسرصدا هم نیستند، فرانسه را شاید دوست داریم بخاطر زیدان، بخاطر انبوه مهاجران سیاه و مثل خودمان که آنجا هستند ...از شکست سارکوزی خوشحال شدند و شدیم شاید خیط شدن کارلا بورنی که نشست زیر پای سارکوزی و زندگی اش را به جدایی کشاند و زنش شد و فکر می کرد هشت سال همسر رئیس جمهور است، دل بعضی ها را خنک کرد-به خصوص در مورد خانم ها- هرچه بود خیلی از ما، بیخود یا باخود، خیلی خاص از پیروزی هولاند بر سارکوزی خوشخال شدند! می دونی؟

بیش از دویست نماینده مجلس هشتم نتوانستند در مجلس نهم نماینده مردم باشند، این تحول کمی بیش از متوسط تغییرات هر دوره مجلس نسبت به دوره قبلی است، مجلس نهم از این حیث بسیار "تازه" است.

اما در میان این دویست نفر، احمد ناطق نوری، نماینده نور و محمودآباد که در تمام مجالس بعد از انقلاب -به جز مجلس دوم -حضور داشت و به نوعی شیخ پارلمان ایرانی محسوب می شود.

 احمد ناطق نوری همیشه به دو چیز توجه ویژه ای داشت که شاید راز ماندگاری و رکوردش در  بقا در کرسی مجلس  همین ها باشد: احیای ورزش پر طرفدار ولی ممنوعه بوکس بعد از انقلاب و فعالیت های عمرانی چشمگیر در حوزه انتخابیه اش.

البته  احمد ناطق نوری علاوه بر این رکورد، رکورد پرسابقه ترین ریاست بر یک فدراسیون ورزشی را هم در کارنامه خود دارد که  این رکورد همچنان با ناطق هست.

اما در مجلس نهم، احمد ناطق نوری این رکورد را به "محمدرضا باهنر" تحویل داد، باهنر از مجلس دوم تا نهم-به جز مجلس ششم- صاحب کرسی نمایندگی مردم تهران و کرمان بوده است، اما او نه بخاطر فعالیت های عمرانی در حوزه های انتخابیه و احیای یک ورزش پرطرفدار، که بخاطر لابی گری ها، قدرت تشکیلاتی و البته چهره رسانه ای متمایز و مصاحبه ها و سخنرانی های داغ صاحب این رکورد شده است.

اگر تا پیش از این، اردوگاه اصولگرایان- جناح راست سابق- را بدون باهنر نمی شد تصور کرد، حالا پارلمان ایرانی را هم بدون باهنر نمی شود در نظر گرفت.

باهنر با احتساب مجلس نهم، 28 سال نماینده مجلس است و به تعبیر بهتر، "نمایندگی" برای آنها یک "شغل" به حساب می آید، با این تفاوت که بازنشستگی ندارد.

دیگر رکورد دار پارلمان ایرانی، سید محمود دعایی، مدیرمسئول روزنامه اطلاعات است که از مجلس اول تا مجلس هفتم در همه مجالس ایران حاضر بوده است، بدون آنکه به لابی گری، فعالیت های عمرانی در حوزه انتخابیه و حتی کار تشکیلاتی و سیاسی شهره باشد، مرضی الطرفین بودن دعایی و سلوک خاص او در سیاست، باعث شده بود که بتواند این رکورد را بزند، دعایی هرچند رکورد نمایندگی را از دست داد اما همچنان رکورد دار مدیریت روزنامه اطلاعات-از اردیبهشت 1359- می باشد.

اما رکورد جالب و تا حدی متفاوت دیگر مربوط به علی اصغر یوسف نژاد- که از قضا همشهری ناطق نوری هم هست- می باشد.

 آنچنان که خودش گفته است او در طول تنها چهار سال نمایندگی، 750 مورد تذکر  آئین نامه ای و سئوال و نطق در کارنامه خود دارد، ولی یوسف نژاد نتوانست میهمان مجلس نهم باشد تا باز هم پیچیدگی های  سیاست ایرانی اثبات شود.

اهالی سیاست ،همیشه "مردم" را مورد خطاب قرار می دهند، خود را نماینده  مردم می دانند  به وسیله رسانه ها با مردم حرف می زنند و مردم هم راضی یا ناراضی، ساکت یا گویا، شاهد این سخنگویی ها هستند، ولی در مقاطع "انتخابات" این مردم هستند که با اهالی سیاست حرف می زنند و از همه مهمتر "قضاوت" می کنند..

 صبر برای شنیدن این  پاسخ و قضاوت مردم، تصمیم کبرایی(!)  که تنها روی یک "برگه رای" نوشته می شود، جذابیت پنهان این دیالوگ معکوس بین مردم و اهالی سیاست است، تصمیمی که همه خواص و نخبگان منتظر شنیدن نتیجه  آن هستند و در بسیاری از موارد تا دقیقه نود هم از آن بی خبر هستند.

رای تهرانی ها اما در این وادی حکایت دیگری دارد، رای دهندگان تهرانی شاید جزو معدود شهرهای کشور باشند که انتخابات مجلس برایشان صرفا وسیله ای برای حل مشکلات معیشتی و  مسائل عمرانی نیست، مردم تهران سیاسی تر -و کمتر اقتصادی- رای می دهند، همانطور که اصفهانی ها هم منطق بسیار خاص خود در انتخابات را دارند.
.

 مشارکت بالا در انتخابات و شکست ایده تحریم-علیرغم تبلیغات فراوان رسانه های خارجی- نشان تمایل مردم برای استفاده از حق انجام این دیالوگ معکوس است، مردم ما باور کرده اند که انتخابات، "حق" آنها است و دلیلی نمی بینند -حتی در  بدترین شرایط - از این حق لذت بخش و بی هزینه خود چشم پوشی کنند.

از سوی دیگر، در کشور ما که فعالیت احزاب و گروهها مقطعی و فصلی است، سیاست و همزادش، قدرت، سوژه ای قابل دسترس و ملموس برای مردم نیست و  انتخابات فرصتی مغتنم است، به طوری که  فوران این جذابیت  به خوبی در برهه های انتخابات به چشم می آید و عملا انتخابات -علاوه بر کارکردهای معمول سیاسی و رسمی- به صورت یک جشنواره مردمی و فرصتی برای کنشگری های اجتماعی هم دیده می شود.

"ریش سفیدهای مردمدار و آرامش بخش، زنان جسور، نخبه های معترض با صدای بلند، کسانی که مظلومیت واقعی یا حتی کاذب رسانه ای-سیاسی پیرامون آنها شکل گرفته باشد، افراد  فعال و مطرح  در رسانه -که البته مرز ظریفی با اشباع حضور در رسانه دارد- و ..."  کاراکترهای مورد پسند مردم در انتخابات هستند والبته نباید فراموش کرد مردم در هر دوره از انتخابات، منتظر نامزدهایی هستند که "حرف جدید" و "متفاوت" بزنند.


***

در انتخابات دور دوم تهران،دبیرکل و قائم مقام دو حزب پرسابقه و متنفذ کشور یعنی "موتلفه اسلامی" و "جمعیت ایثارگران" موفق نشدند آرای مردم تهران را به ورود به مجلس جلب کنند، این را باید قطعا به حساب شگفتی های انتخاب پانزدهم اردیبهشت 91 گذاشت، شگفتی قابل توجهی که حتما ذهن دبیرکل ها راه نیافته به مجلس را به خود مشغول کرده است

این را زیاد شنیده ایم که "هرآنکه دندان دهد، نان دهد" ، ولی "دندان" داریم تا "دندان" و "نان" تا "نان"؛  اما گاهی برعکس می شود، یعنی نان هست، ولی دندان نه!

نمی خواهم قصه را سوزناک و هندی کنم، اما حکایت نان و دندان کارگری حسابش از همه نان ها و دندانهای دنیا جداست،  شاید حلال ترین حلال ها، شاید مصداق ناگفته ا آن ضرب المثل معروف "از شیر مادر حلال تر"

نان کارگری با هزار خون دل، عرق جبین و ذره ذره آب شدن کارگر پای خط تولید و دستگاه و کوره و ... می آید سر سفره، معمولا کم و با شرمندگی هم می آید، ولی بالاخره می آید...

 اما این نان، بدون دندان یا با دندان خراب و کرم خورده، شکنجه دهان و دل است، عزت و سربلندی فرو بردن یک لقمه حلال را به عذاب الیم و پشیمان کننده تبدیل می کند، موضوع شاید چندان پیچیده نباشد: "دندان" جزو تعهدات "بیمه" نیست!

شاید بهترین هدیه روز کارگر یا اصولا  هدیه به کارگران، همین باشد، مراسم و مناسبت و روبان و افتتاح و عکس و مصاحبه هم نمی خواهد،  شاید فقط یک دل صاف و یک "امضاء" بخواهد.

دادن دندان برای فرو بردن و لذت از یک لقمه حلال! توقع زیادی هم نباید باشد، سالهاست که فقط حرفش است، اما هنوز عملی نشده است، نمی دانم و مهم هم نیست که متولی  اش کیست؟ وزارت کار؟ تامین اجتماعی؟تشکل های صنفی کارگری یا ...مهم این است که ما-این ضمیر می تواند به همه آن متولی های احتمالی و حتی  رسانه ها بازگردد- کمترین قدرشناسی از  "لقمه حلال" را به خاطر بسپاریم و پاس بداریم، نه فقط برای مظلوم ترین حلال خورها، بلکه برای شرافت و سلامت جامعه خودمان! نان را خودشان سر سفره می آورند، لااقل " دندان" را ما بدهیم،می دونی؟

محمدرضا باهنر مشهورتر از آن است که نیازی به معرفی داشته باشد و بی تردید به اندازه شهرتش، خوش مصاحبه و البته پرمصاحبه هم است، شرط آنکه گفتگو با مرد لابی های پشت پرده سیاست ایرانی غیر کلیشه ای باشد، پرسیدن سئوالات عجیب و کمتر پرسیده شده بود در این گفتگو سعی شد تا مفهوم، چالش ها و مسائل "سیاست ورزی ایرانی " با باهنر طرح شود، سیاست به آن مفهوم که مردم عادی کوچه و بازار آن را می فهمند و به کار می برند، طبعا در این گفتگو کمتر خبری از اخبار و مسائل روز است، نتیجه این پرسش و پاسخ با محمدرضا باهنر در دفتر کار شلوغ و پررفت و آمدش را می خوانید:

***

 

آقای باهنر! شما خودتان مهندس هستید، به نظر شما چرا مهندس ها بیشتر از علوم انسانی خوانده ها و علوم سیاسی دان ها در سیاست ایرانی فعال هستند؟ مگر سیاست یک چیز تخصصی نیست؟

-ببینید در مملکت ما یک اشکالی وجود داشت از چهل سال قبل که هنوز هم مانده، معمولا صاحبان ضریب هوشی بالا در کشور ما اینطور برایشان تعریف شده بود که یا بروند مهندسی یا پزشکی، البته الان این مقداری عوض شده،در برخی از کشورهای توسعه یافته، مثل ژاپن، افراد با ضریب هوشی بسیار بالا می روند علوم انسانی یا رشته های مدیریت، اصلا مهندسی و پزشکی در این نوع کشورها درجه سوم و چهارم است، البته الان چندسال است که کسانی فلسفه هم خوانده اند می توانند بیایند بالا، مثلا رئیس مجلس این دوره و دوره قبل، فیلسوف هستند، رئیس جمهور دوره قبل مان هم فیلسوف بود.

عجیب نیست که شما هیچ وقت نمی خواهید رئیس مجلس بشوید و همیشه نایب رئیس می مانید؟

-خوب این یکی از فداکاری های سیاسی است! در مجلس هفتم مسلم بود که اگر نامزد بشوم، رئیس مجلس هفتم می شوم، اما نشستیم و با دوستان حرف زدیم و بعضی دوستان گفتند که مصلحت این است که آقای حداد رئیس بشوند، من هم قانع شدم و من یک ماه کار شبانه روزی کردم که طرفداران خودم را قانع کنم که به آقای حدادعادل رای بدهند.

به غیر از این؟

در مجلس هشتم می توانستم کاندید بشوم برای نایب رئیسی، نشدم و رقیبم رای آورد، خودش می داند و من هم می دانم!(با خنده)

آقای باهنر! قبول دارید سیاست در ایران، خیلی مردانه است و نقش خانم ها در سیاست، ورای آن بحث های شعاری و ظاهری، شاید خیلی پررنگ و موفق نباشد؟

سیاست را اول باید تعریف کنیم.

حتما شما تعریف سیاست را می دانید حتما!

بله ولی باید با مخاطب به تعامل در تعریف سیاست برسیم، مثلا می گویند طرف آدم سیاستمداری است ولی سیاست باز نیست، خوب فرق اینها با هم چیست؟ اینها باید تعریف و روشن داشته باشد، مثلا اگر یک معلمی تلاش کرد و شد مدیر مدرسه، می شود گفت این آدم سیاستمدار است؟ یا یک مدیر مدرسه بشود رئیس منطقه آموزش و پروش؟ شما به این می گویید سیاست؟ این باید معلوم شود، یک وقت هست شما به یک خانمی می گویید سیاستمدار چون در ضمن اینکه کار بچه داری و خانه داری اش می کند و هم دکترایش را می گیرد...

نه آقای مهندس! منظورم طبعا سیاست معطوف به قدرت است.

از این جهت اگر بخواهیم حساب کنیم در کشور ما تقریبا تعداد زن و مرد باهم برابر است، اصلا عالم خلقت این است، اما الان ده سال است که کسانی که در کنکور قبول می شوند، بیش از 60-70 درصد خانم ها هستند و 30-40 درصد آقایان، این چیه؟ معنی اش این است که خانم ها تلاشگرتر هستند یا انرژی شان را برای یک کار مفیدتر می گذارند یا معذرت می خواهم چون خانم ها بیکار هستند می آیند و درس می خوانند، این نگاهها فرق می کند با هم...

نه این جواب من نیست، بگذارید سئوالم را طور دیگری مطرح کنم، مثلا ما در غرب یک سیاستمداری داریم به نام مارگارت تاچر که رئیس حزب محافظه کار می شود، ما در بانوان سیاسی خودمان در مجلس، در حزب شما، در اصولگرایان، در اصلاح طلبان، در هرجا، چنین برندی و ظرفیتی داریم؟

نه ما اصلا در ممکلت خودمان حزب نداریم که بتوانیم این بحث ها در آن مطرح شود، اما تشکل های سیاسی خانم ها موفقیت های خوبی داشتند و تشریفاتی هم نبوده اند، هم زمان اصلاحات و هم زمان اصولگراها، ولی ممکن است شما بپرسید چرا در مجلس، نماینده های زن از 14-15 تا بیشتر نمی شوند، این به ساختار انتخاباتی ما بازمی گردد، متاسفانه در کشور، مردم برای مجلس به جای آنکه افرادی رای بدهند که قانونگذار باشد و خوب نظارت کلان کنند و در چارچوب قانون اساسی انجام وظیفه کند، بیشتر به کسانی رای می دهند که بخشدار و فرماندار، رئیس آموزش و پرورش و رئیس دادگاه و .. امام جمعه باشد، یعنی کارهای روزمره و روتین مردم را انجام دهد، خوب این تیپ کارها را خانم ها کمتر می توانند انجام دهند، ما در کشور 180 حوزه تک نفره داریم در کشور، از اینها در این دوره، تا الان که اطلاع دارم فقط دو حوزه، ساوه و بناب، خانم ها انتخاب شدند، خوب این اتفاق خوبی نیست، نه اینکه آنجا خانم های فرهیخته و متخصص نباشند اما تلقی مردم این است که وظیفه نمایندگی مورد انتظار را خانم ها نمی توانند انجام دهند.

-بگذارید بازهم سئوالم را جزیی تر بپرسم، آیا الان در مجلس ما خانم نماینده ای هست که مثل آقای باهنر لابی کند و برود با این نماینده و آن نماینده بحث و گفتگو کند و طرحی را آماده کند و رایزنی کند و ...؟

بله داریم!

می شود اسم ببرید؟

من جسارت است که عرض کنم که اگر شخص باهنر را می گویید، بعضی ها اینقدر بد می ببیند یا درشت می بینند فکر می کنند که اصلا در مجلس نه خانم و نه آقایی هم پیدا نمی شود که کارهای باهنر را انجام بدهد، یا بعضی ها فکر می کنند کل نمایندگان فعال مجلس مثلا فقط 5-6 نفر است، اما ممکن است از من بپرسید چرا در این دوران متعدد مجلس، چرا یک خانمی نتوانسته رئیس کمیسیون بشود؟ این به همان مشکلی که عرض کردم برمی گردد که خانم ها نمی توانند به راحتی آقایان به مجلس بیایند.

خوب آن خانم هایی که هستند چرا اینطور نیستند؟ من تلقی عمومی را عرض می کنم البته.

آنهایی که هستند شاید گیر کارهای حوزه انتخابیه و کمیسیون هستند و نتوانستند اینطوری باشند.

-اجازه بدهید یک سئوال غیر متعارف دیگر بپرسم، ما اگر به پارلمان های دیگر دنیا یا رجال سیاسی دنیا نگاه کنیم، در ظاهرشان یک نوع آراستگی است که ما کمتر می بینیم در نماینده ها یا مسئولان مان، این را قبول دارید؟ توضیح اش چیست؟

اینها نسبی است و قبول ندارم و سئوال شما جوابش بله یا خیر نیست، ممکن است شما بگویید معدل دنیا،یا نسبت به افغانستان یا نسبت به ترکیه یا آمریکا یا اروپا، اراستگی جزو فرهنگ اسلامی ماست، منهای فرهنگ سیاسی، ژولیده نبودن یک حرف است و اینکه مسئول یا نماینده ای اگر بخواهد لباسی بخرد حتما باید آن لباس به برند مخصوص و گرانی تعلق داشته باشد، بحث دیگری است، ست باشد به اصطلاح، اینها برای مسئولان ما مطرح نیست و وقت هم ندارند که به این چیزها فکر کنند و مثلا علاوه بر مشاور سیاسی و حقوقی یک مشاور هنری و تیپ هم داشته باشند، این نیست. ببینید در پایش ها و نظرسنجی ها از مردم سئوال می کنند که دغدغه شان چیست الان در جامعه ما اگر نظرسنجی و سئوال کنید،کسی مشکلش تیپ ظاهری نماینده ها و مسئولان نیست، مردم نگران بیکاری بچه هایشان هستند یا گرانی و ..

شاید جواب شما این باشد که مردم به یک فرد آراسته و خوش تیپ بیشتر اعتماد می کنند برای حل مشکل گرانی و بیکاری و مشکلات اجتماعی و اقتصادی و ...؟

نه اینطور نیست، اگر اینطور بود که باید همه نماینده های مجلس باید ژیگول می بودند! بیایید در مجلس نگاه کنید این نتیجه رای مردم است دیگر، نمی خواهم بگویم الان نماینده های مجلس، ژیگول نیستند، خوش تیپ هستند، روز هفتم خرداد بیایید مجلس را ببینید، بعضی از این منتخب های مردم در مجلس نهم که می آیند اینجا، تا خودشان را معرفی نکنند من نمی شناسمشان و باورم نمی شوند که نماینده باشند، اتفاقا قیافه مردمی داشتن یکی از نکات مثبت است.

کلیشه ای ترین سئوالی که محمدرضا می شود، سئوالی که همیشه از شما می شود؟!

خود همین سئوال!

 

به نظر شما واژه "جناح راست" برای مردم ملموس تر بود یا " اصولگرا" به بیان دیگر از این تغییر اسم راضی هستید؟

اصطلاح "راست" آن زمانی که خلق شد، در دوره مهندس موسوی، فقط اختلاف، اختلاف اقتصادی بود، در سیاست و فرهنگ و نظام بین الملل هم فکر بودیم، ما طرفدار بخش خصوصی بودیم و آنها طرفدار اقتصادی دولتی، بعد "راست" توسعه پیدا کرد و این لفظ تحمل این توسعه را نداشت، مثلا جناح چپ ما در اقتصاد ما به شدت راست بود و در فرهنگ به شدت چپ! یابالعکس جناح راست سنتی ما، راست بود اما به اندازه چپی ها و آقای هاشمی، اما در فرهنگ چپ بودند، تاب و تحمل توضیح مواضع جناح ها را داشته باشد،واقعیت این است که در کشور ما هیچ جناحی پیدا نمی شود که مثل محافظه کاران مرسوم دنیا باشد و هیچ جناحی هم نیست که مثل جمهوری خواهان دنیا باشد

این بد است یا خوب؟

این خوب است، اصلا نیازی نیست که ما راست جهانی باشیم، ما بر اساس نیازها و ظرفیت های خودمان، احزاب را تعریف کنیم، ماا لان می توانیم بگوییم یک جناح اصولگرا داریم یک جناح اصلاح طلب، و در بین اصولگرا یک جناح تندرو داریم و یک جناح معتدل.

-اخیرا در مصاحبه ای به خطر "تندروها" در جریان اصولگرا اشاره کردید، فکر می کنید چرا به اینجا رسیده ایم که صدای تندروها بیشتر شنیده می شود؟

من هم به جناح خودمان و هم جناح رقیب توصیه ام این بوده که مملکت را در اختیار تندروها نگذارید، چیزی که اصلاح طلب ها را زمین زد این بود که تندروهای اصلاح طلب توانستند بیایند بالا و در معرض مدیریت جناح خودشان قرار بگیرند،این خطر برای اصولگراها هم احساس می شود، کسانی که بیشتر دنبال دفع و "مرگ بر گفتن" هستند، طیفی که به خیال خودشان می خواهند اصولگرایی خیلی خالص باشد اما 90 درصد جامعه را هم از دست بدهند، در صورتی که ما می گوییم اصولگرایی یک تعریفی دارد که ما در قالب این تعریف، جذب حداکثری و دفع حداقلی داشته باشد.

- خوب برویم سراغ موضوع بعدی، آقای احمدی نژاد هفت سال است که رئیس جمهور است، به نظر شما میراث احمدی نژاد چیست؟ احمدی نژاد چه یادگاری هایی ، اعم از بد یا خوب، بر فرهنگ سیاسی مردم و حتی ساختار نظام باقی گذاشت؟

در رابطه با آقای دکتر احمدی نژاد باید بگویم که ایشان ولع خدمت دارند، این جزو مواردی است که دردولتهای قبل کمنر دیدیم، احمدی نژاد بسیار پرتلاش است، شجاع و بعضا بی باک است، البته شجاعت با بی باکی فرق دارد؛ احمدی نژاد روزگار و شبانه روزش را طوری می گذراند که یک لحظه هم به فکر غیر مردم نیست.

به نظر شما احمدی نژاد توانسته است که طرز تلقی مردم از مسئولین را عوض کرد؟

بله، در طرح مباحث نو، یک شجاعت خاصی داشت، گفتمانش را با دنیا عوض کرد، قبلا بحث هایی که ما با دنیا می کردیم، در همه دوره ها سعی می شد که با زبان دیپلماتیک باشد و به اصطلاح در چارچوب باشد، احمدی نژاد اولین رئیس جمهوری بود که از زبان غیردیپلماتیک در جمهوری اسلامی استفاده کرد

و این مورد به نظر شما مورد استقبال مردم هم واقع شد؟

خوب طبعا یک عده از مردم، این را حمل بر شجاعت کردند، مردم ما شجاع ها را دوست دارند، در داخل کشور هم تلاش بر اینکه یک قدرت ، قدرت سیاسی و فرهنگی و اجتماعی را از دایره های خاص باز کند و پخش کند، در اینها موفق شد، بعضی ازاین اقدامات نتایج مثبت داشت و بعضی ها هم نتایج منفی، اگر بخواهم به اشکالات برگردم یا به تعبیری کارهایی که در آینده نباید ادامه پیدا کند،یا رئیس جمهور بعدی نباید دنبال کند، باید بگویم که احمدی نژاد به هیچ وجه عقل جمعی اعتقاد ندارد،بیشتر تکیه اش روی شخص خودش است، چه انرژی و کار فیزیکی و چه از نظر فکری و چه برنامه ریزی و چیزهای دیگر، ببینید نظامی مثل نظام جمهوری اسلامی ایران خیلی ها باید فکر کنند، خیلی ها باید طراحی کنند، خیلی ها باید تدبیر کنند، در مجموعه شاکله ایشان اینطور نبود و شخصی بود، به همین دلیل هم بعضی از ضوابط و هنجارها توسط احمدی نژاد شکسته شد، ایشان فکر می کند اگر قانونی تصویب شد و قبولش نداشت، می تواند اجرایش نکند، کما اینکه که رسما هم می گوید که فلان قانون را اجرا نمی کنم، یکی دو مورد این اتفاق افتاده که قابل قبول نیست، این حتما بدعت سئیه ای است که نباید تکرار شود، نکته بعدی این است که سازمان ها و نهادهای قوام بخش قوا را در آن حدی که وجود داشت، ایشان قبول نداشت، منظورم در داخل دولت است، مثلا سازمان برنامه بودجه، شورای اقتصاد، شورای عالی انقلاب فرهنگی یا هرکدام از وزارتخانه ها ، اختیاراتی داشتند، احمدی نژاد احساس می کرد همه این اختیارات، مال شخص رئیس جمهور است، حتی برخی اوقات از طرف بزرگان نظام هم تذکر دادند که وزراء باید هماهنگ باشند ولی تابع و مطیع نباید باشن، مثلا هیات وزیران در قانون یکسری اختیارات مخصوص دارد، این مال رئبیس جمهور نیست، به همین دلیل بسیاری از نهادهای قوام بخش و برنامه ریز کشور در دوره احمدی نژاد تحت الشعاع قرار گرفت.

اگر بخواهیم این تغییرات و بدعت های مثبت و منفی را در فرهنگ عمومی مردم بازیابی کنیم، بعد از گذشت هفت سال، مردم چه ذهنیت هایی را از آقای احمدی نژاد دریافت کردند ؟ یا به بیان دیگر احمدی نژاد چه تاثیری بر فرهنگ عمومی سیاسی مردم ایران گذاشت؟

ببینید مثلا فرض کنید، حالا یک موقع است مردم یکسری نقدهایی به نظام و حاکمیت می کنند را بررسی کنیم، خوب مردم برخی از شجاعت ها را می پسندیدند، اما برخی از دوباره کاری ها را نمی پسندیدند، مثلا در رابطه با رفاه مردم، دولت آقای احمدی نژاد یکسری کارهایی را می کند، به اصطلاح عوامانه یک آبی زیر پوست مردم می برد، اما این به تن مردم نمی چسبد

مثلا؟

در هدفمندی یارانه ها، اگر درست و دقیق اجرا می شد، البته الان هم اجرایش خوب است، من در اینجا منظورم به آن نقاط ضعف اجرای هدفمندی یارانه است، آقای احمدی نژاد در این زمینه می توانست با یک برنامه ریزی دقیق، جلوی ایجاد برخی مشکلات و خسارات ها را بگیرد، مثلا مردم در زندگی شان، علیرغم اینکه پولی که خرج می شود به نسبت ده سال گذشته، شاید ده برابر باشد، اما مردم آن احساس آرامش را ندارند، دغدغه دارند و نگرانی های جدی دارند، این نگرانی های معیشتی ، بعضی جاها واقعی است و بعضی جاهایش هم غیر واقعی است، چون احساس رضایت با رضایت بعضا متفاوت است، یعنی مثلا ممکن است یک جایی امنیت یا رفاه نباشد، اما مردم احساس امنیت و رفاه کنند و بالعکس.حتی سلامت هم تابع این پارامتر است.

بگذارید سئوالم را طور دیگری بپرسم، به نظر شما در انتخابات بعدی، آیا مردم باز منتظر یک "احمدی نژادی" هستند؟ با توجه به این میراث ها و ذهنیت هایی که شما گفتید مردم از احمدی نژاد به یادگار گرفتند؟

ببینید، من می خواهم بگویم از نظر اجتماعی و سیاسی انتخاب آقای خاتمی و آقای احمدی نژاد هیچ فرقی ندارند.این دو آدم خیلی با هم متفاوت هستند، در مورد انتخاب خاتمی و احمدی نژاد، مردم با رای خودشان این پیام را دادند که از رفتارهای گذشته خسته شدند و گفتند یک فرد جدیدی را می خواهند، اینکه بعدا آیا راضی بودند از رفتارشان یا نبودند، این بحث دیگری است، مسئله آن تحول است، مثلا قبل از آقای احمدی نژاد، می گفتند یک طبقه اشرافی شکل گرفته در افتصاد و سیاست، اینها باید بشکند، شکسته شد، اما الان یک طبقه اشرافی خیلی خشن تری شکل گرفته است.

می شود نام ببرید؟ کدام طبقه اشرافی خیلی خشن؟

مثلا در مسائل فسادهای بانکی، الان یک جوکی می گویند که یک اختلاس گری که سالهاست در زندان است، اعتراض کرده بود که با این فسادهای اخیر، به او می گویند "آفتابه دزد"، یعنی اعداد و رقم ها واقعا جهش یافته و عوض شده، یک وقتی 10 میلیارد و 20 میلیارد بود، الان سه هزارمیلیارد تومنی اتفاق می افتد، حالا کاری به جزییات حقوقی اش نداریم ولی این تلقی الان هست، یعنی یک طبقه اشرافی ویژه از هم پاشید و بلافاصله یک طبقه اشرافی دیگری تشکیل شد، در سیاست هم همین اتفاق افتاد، الان در دولت، برخی از افراد به قدری مقدس هستند که بالاترین مقامات اجرایی کشور اگر بخواهند با این حلقه برخورد کنند، رئیس جمهور با آنها برخورد می کند، این حلقه همان هایی هستند که می خواستند معاون اول یا رئیس دفتر بشوند و ...همین الان هم اگر وزیری مشخصا به این فرد اعتراض یا نقدی کند، من مطمئنم و باورم این است که آقای رئیس جمهور تحمل نمی کند.

خیلی از کسانی که تحولات سیاسی ایران را دنبال می کنند، معتقدند احمدی نژاد یک هوش سیاسی فوق العاده ای دارد، البته این ربطی به اینکه آقای احمدی نژاد خوب عمل کرده یا بد ندارد، صرف وجود آن هوش سیاسی که کمیاب بوده است، مورد بحث است، این را قبول دارید؟

ببینید هوش و آی کیو را باید متخصصان درموردش حرف بزنند و روش های علمی دارند برای آن...

من منظورم هوش سیاسی بود که طبعا شما به عنوان یک سیاستمدار می توانید تشخیص بدهید

نه ! هوش سیاسی هم همان است، من فکر می کنم کمیت اش مهم نیست، البته حتما آدم باهوشی است و من نمی خواهم یک واژه دیگری را در این باره بکار ببرم، ولی معمولا اینهایی که در یک زمینه نخبه هستند، در بعضی چیزهای دیگر کم می آورند، یعنی اگر یک نفر در یک رشته، در یک فضا و در یک زمینه نخبه باشد در زمینه های دیگر کم می آورد و ممکن است در زمینه های دیگر حتی مثل یک آدم معمولی هم نباشد و عقب افتاده باشد.

به نظر شما احمدی نژاد در کدام فضا و بخش، نخبه است؟

مثلا در زمینه تحلیل های سیاسی و هوش و پیش بینی ها نخبه است یا اگر کاری را بخواهد انجام دهد، خوب برنامه ریزی و زمینه سازی می کند، اما در مجموع اینکه آیا این کار منافع ملی را تامین می کند یا نمی کند، این بحث دیگری است.

می شود گفت احمدی نژاد کاری کرد که سیاست برای مردم جذاب تر بشود؟ یا مردم بیشتر با سیاست درگیر بشوند؟

نه...(بامکث) مردم یعنی چی؟ یعنی ما اگر فکر می کنیم ...البته اینکه مردم در مسائل سیاسی حساس باشند این یک ظرفیتی برای نظام سیاسی است، ولی درگیر شدن مردم با سیاست خوب نیست، تقریبا در این هفت سالی که آقای احمدی نژاد رئیس جمهور بوده است این فضا بوده به طوری که مردم و نخبگان سیاسی احساس می کردند همیشه انتخابات است.

این به نظر شما بد است یا خوب است ؟

بد است، مجلس در کشور ما هر چهارسال یک بار انتخابات دارد، یک ماه قبلش و یک ماه بعدش خوب فضا انتخاباتی بشود، بحث کنند، رقابت کنند و بعدش تمام بشود و با هم رفاقت و دوستی و همکاری کنند.

آقای مهندس! به نظر شما در بقیه کشورهای دنیا اوضاع اینطوری است که شما می گویید؟ چون خیلی ها اعتقاد دارند سیاست در کشور ما مقطعی و فصلی است و همین باعث می شود که خیلی از آفات و مشکلات شناخته و حلاجی نشود و جز با درگیر شدن دائمی مردم و به طبع آنها رسانه ها، با سیاست این آفت فصلی بودن سیاست رفع نمی شود؟

نه حتما اینطور نیست، ببینید منابع و ظرفیت ها و امکانات کشور ما، هم منابع انسانی و مالی و هم منابع سیاسی محدود است، سیاست بازی این ها را صرف می کند، حداقل منابع انسانی ما را بیخود درگیر می کند.

-خوب این در کنار این هزینه هایی که می گویید و درست هم هست، باعث روشنگری و شفافیت هم می شود، نمی شود؟

خوب اینها اعتقاد افراد است، فرض کنید یک وزیر مسکن، یا یک وزیر اقتصاد در موقع استیضاح در مجلس، خوب ممکن است درگیر مسائل سیاسی و لابی گری بشود که اشکالی هم ندارد، اما اگر وزیر اقتصاد هرروز نصف وقتش را بگذارد برای اینکه از وزارت برش ندارند، عرض من این است که این وزیر اقتصاد یک کارکردی دارد، باید خدمتی کند و سیاست ورزی یا سیاست بازی به آن شکل، مانع است.

فکر می کنید این اوقاتی که صرف سیاست ورزی نمی شود، خرج خدمت می شود یا عملا یک هاله ای از مصونیت و بی خبری ایجاد می شود؟

مهم نیست آن برای ما، مهم این است که اینجا نباید خرج شود، سیاست بازی یک وقتهای خاص دارد و نباید فضایش دائمی باشد، مثلا همین الان در مجلس که انتخابات تمام شده، یک عده ای از نمایندگان که نمی خواهم تعدادشان را بگویم، آنهایی که انتخاب شدند در فکر این هستند که چطور دوره دیگر هم انتخاب بشوند و آنهایی هم که انتخاب نشدند در فکر این هستند که چکار کنند که رقیب را زمین بزنند، خوب شما این حالت را ضرب در پنج هزار نیروی سیاسی نخبه کشور کنید، ببینید چه اتفاقی می افتد؟ این حالت اصلا طبیعی نیست.

می خواهم گمانه ای را بگویم که شاید گفتنش شما را ناراحت کند، اجازه دارم بگویم؟

بله بفرمایید!

-شاید اگر مردم با سیاست درگیر شوند،این حالت ایجاد شود که دیگر جایی برای لابی و توافقات پشت پرده- که شما در آن ماهر و شهره هستید- باقی نمی ماند و انحصارهایی در این حوزه می شکند!

اصلا اینطور نیست، من می خواهم بگویم که هر کار و هدفی و هر سیاست راهبردی، یکسری لوازم دارد که همه باید این لوازم را رعایت کنند، مثلا فرض کنید در سیاست چشم انداز این است که سالی هشت درصد رشد اقتصادی داشته باشیم، خوب لوازم این چیست؟ نیروی انسانی و منابع و ظرفیت های کشور،خوب اگر یک سوم این انرژی و منابع خرج سیاست ورزی شود، ما می توانیم به این هدف برسیم؟ در بقیه کشورها هم این شرایط نیست، حتی در کشورهایی که سابقه دویست ساله از کار سیاسی و حزبی دارند، وضعیت اینطور نیست، حداکثرش این است که آنها یک سری آدم حزبی دارند که می روند کار سیاسی می کنند و بقیه کارشان را می کنند، بالاخره مردم باید زندگی شان را بکنند، معلوم نیست مردم هم واقعا از این وضعیت لذت ببرند، به نظر من مردم از دائم بودن فضاهای سیاسی لذت نمی برند، خیلی وقتها هم به مردم تحمیل می شود، بله مردم ما سیاسی هستند و در انتخابات حضور پرشور دارند، اما اینکه چهارسال دائما فضای سیاسی بر کشور حاکم باشد، این برایشان مطلوبیت ندارد.

از نظر شما حد و زمان این سیاسی شدن کجاست؟

بگذارند رئیس جمهور سه سال و شش ماه کار کند یا مجلس همینطور، آن شش ماه باقی مانده را صرف این کنند که نفر بعدی چه کسی باشد و چه کسی بیاید..

خوب برویم به مهمترین اتفاق سیاسی در آینده نزدیک، به نظر شما نامزدهای بالقوه انتخابات ریاست جمهوری آتی چه کسانی هستند؟

اصلا نمیشود پیش بینی کرد

خوب فرض کنید چهار نفر هستند که کاندیدای بالقوه ریاست جمهوری بعدی هستند و اینها می آیند پیش آقای محمدرضا باهنر که مشورت سیاسی بگیرند که بیایند و نیایند و با چه رویکردی بیایند و ..من اسم این افراد را می گویم و شما در مورد هرکدامشان جواب بدهید

ببین اصلا این سئوال را نکن، من یک جواب دیگری می دهم به شما که قانع می شوی، رئیس جمهورهای اخیر ما، یعنی آقایان خاتمی و احمدی نژاد، هر دوتای اینها تا دوماه قبل از انتخابات ریاست جمهوری اصلا هیچ کس باور نمی کرد که اینها رئیس جمهور می شوند، از بالای نظام تا پایین نظام، هیچ کس از نخبگان سیاسی فکرش را هم نمی کرد، اتفاقا هردوتایشان هم عین هم می مانند در این مورد، البته اعتماد به نفس آقای احمدی نژاد از آقای خاتمی بیشتر بود، موقعی که آقای خاتمی انتخاب شد، ما به دیدن ایشان رفتیم، چون آدم سیاسی نباید به صرف اختلاف "مرگ بر فلان" بگوید، این اختلافی است که الان هم با برخی از دوستان اصولگرا داریم، من رئیس ستاد رقیب آقای خاتمی بودم، یعنی رئیس ستاد انتخاباتی آقای ناطق بودم، موقعی که آقای خاتمی انتخاب شد، همان روز آقای ناطق تبریک گفت و سه روز بعدش من به دیدن ایشان رفتم،من به آقای خاتمی تبریک گفتم و پرسیدم برنامه اقتصادی ات چی هست و وزراء را چطور می خواهی انتخاب کنی و ..آقای خاتمی گفت "چی می گویی باهنر؟! مگر من اصلا فکرش را می کردم که می خواهم رئیس جمهور شوم، چطور می توانم به انتخاب وزیران فکر کنم؟" البته این را چون خود آقای خاتمی گفته است من الان می گویم و اگر اشاره نمی کردند به این دیدار، من الان هم این را نمی گفتم، این را گفتم که جواب آن سئوال را بدهم، تا سه چهار ماه قبل از انتخابات، هیچ چیز قابل پیش بینی نیست، یعنی اگر الان هرکسی پیش من بیاید و مشورت بخواهد، من می گویم هنوز خیلی زود است که تصمیم بگیری، کارهایت را شروع کن و برنامه هایت را تنظیم کن، اما درباره کاندیداتوری در بهمن 91 تصمیم بگیر و بیا پیش من مشورت کن، یعنی اصلا کسی از الان نباید پیه ریاست جمهوری را به تنش بمالد.

یکی از آن مواردی را که با شما مشورت سیاسی کردند، بگویید؟

یکی از دوستان که اسمش را نمی برم در انتخابات دوره دوم آقای خاتمی، یعنی سال 1380 آمد اینجا و گفت : باهنر! من یک ماه گذشته از جهرم و خاش و بیرجند و قشم و خوزستان تماس داشتند که برو نامزد ریاست جمهوری بشو و حتما رای می آوری من هم رفتم ثبت نام کردم، حالا نظرت چیه؟ من گفتم تو که ثبت نامت را کردی، ولی بدت نمی آید یک چیزی بهت بگویم؟ گفتم زیر صدهزارتا رای می آوری در کشور، گفت من در تهران که نامزد مجلس شدم، 500 -600 هزارتای رای آوردم، چطور می گویی در کل کشور، صدهزار هم رای نمی آورم؟ گفتم اشتباهت همین است، تو وقتی در تهران رای آوردی که مردم می توانستند به سی نفر رای بدهند، اگر در همین انتخابات مجلس تهران بگویند فقط باید به یک نفر رای بدهید، آنوقت خواهی دید که تو سه هزار رای می آوری و من شش هزار رای! اتفاقا ایشان در پایان انتخابات، 65 هزار رای آورد!

با این وجود می خواهم سماجت کنم و چند اسم را بگویم ، شاید شما به بعضی هایشان بگویید اصلا نیایند و آماده هم نشوند

-نه اسم نیاورید؛ من به همه شان همین را می گویم!

-به عنوان آخرین سئوال، می خواهم یک سئوال از زبان یک پدر یا مادر از شما بپرسم، پدر و مادری که چندان علاقه ای به سیاست ندارند ولی آقای باهنر را می شناسند، به نظر شما چرا باید قیمت مواد مخدر نسبت به چندسال قبل یک سی ام بشود و تنها چیزی که مدام ارزان می شود مواد مخدر باشد؟ شما به عنوان یک مسئول، یک رجل سیاسی و نماینده مجلس چه جوابی برای این سئوال شایع پدر و مادرها دارید؟

ببینید بعضی از این مواد مخدرشیمیایی طبعا چون نوظهور هستند، خیلی گران هستند و به مرور ارزان می شوند و عرضه شان زیاد می شود، ولی در مورد مواد مخدر سنتی مثل هروئین و حشیش، تریاک و ...که قیمتش می اید پایین، بحث دیگری می شود، اول باید به قیمت جهانی اش نگاه کنیم و مسئله دوم این است که مواد مخدر در ایران، معضل وضعیت خاصی دارد به این معنا که یک نسبت بسیار بالایی مواد مخدر مورد استفاده دنیا و اروپا در شرق کشور ما تولید می شود و مسیر عبورش ایران است، ما پیشرفته ترین امکانات برخورد با کاروان های مواد مخدر را در اختیار ناجا می گذاریم اما بعضا قاچاقچیان امکانات و تجهیزات پیشرفته تری دارند ،یعنی هزینه نیروی انسانی و مالی و تجهیزات ما برای مبارزه با مواد مخدر بسیار بالا و گران و ناکافی است، ما همه توان را به کار گرفته ایم اما از آن طرف هم ، مصرف و تولید در دنیا هم بیشتر شده است و حتما نظام باید در این قضییه طرح نو و کلانی طراحی کند، البته به شما بگویم که این طرح کلان در حال برنامه ریزی و طراحی است ، ممکن است مجبور شویم یکسری فشارهای جدی به نظام بین الملل بیاوریم که آنها این هزینه کلان برخورد با قاچاقچیان را متقبل شوند یا آنکه ما ممکن است راهکارهای حقوقی را پیدا کنیم که این مواد از کشور ما عبور کند و ما آسیب نبینیم/ پایان

اخبار مرتبط شاید:

چه بپذیریم نه نپذیریم شخصیت، عملکرد و کارنامه سیداحمد خمینی بطور مستقیم متاثر و مرتبط با شخصیت امام خمینی است، امامی که هم پدر بود، هم مرجع تقلید، هم رهبر بزرگترین انقلاب معاصر و همه اینها جداگانه بر سید احمد هم تاثیر گذاشت.

سیداحمد برخلاف سیدمصطفی که فرصت یافت تا اجتهاد کامل در نجف درس بخواند، حتی دیدگاههای فقهی-فلسفی متفاوتی با پدر داشته باشد، فرصت درس خواندن را چنان که باید نیافت و به جای آن، راهی را رفت که پدر، امام، انقلاب برای او می طلبید.

سید احمد همان نقشی را ایفا کرد که تاریخ و انقلاب و امام  یا  ضرورت ها-یا هرچه نامش را بگذاریم- به او سپرد، ایفای این نقش می توانست به آن معنا باشد که او –لااقل برای ایفای برخی نقش ها- شاید آنچنان آماده  نبود، اما سید احمد با همه وجود تلاش کرد این نقش را ایفا کند.

سیداحمد خمینی با شناسنامه خود و امام بعد از شرکت در انتخابات

تقریبا کمتر تصویری از امام خمینی(ره) در جمع و میان مردم است که سیداحمد در کنار پدر حضور نداشته باشد، از همان راه پله های هواپیمای ایرفرانس تا وداع جانگذار پسر با پیکر بی جان پدر در خرداد 68، هرجا امام بود، سید احمد هم بود و مردم هیچ گاه این تصویر یا انگاره را فراموش نکردند.

کهولت و بیماری قلبی امام خمینی، نقش ملازمت، پرستاری و مراقبت از پدر را برای احمد از بهمن 1358-که امام خمینی دچار سکته قلبی شدند- سنگین تر و البته "عاطفی تر" کرد.

علائق سید احمد تا حد زیادی با پدر و برادر متفاوت بود، شاید اگر انقلاب برپا نمی شد، سید احمد راهی دیگر را در پیش می گرفت، احمد –برخلاف روحانی زادگان- در قم به مدارس جدید رفت و حتی دیپلم گرفت، در کنار آن، ورزش مدرنی چون  فوتبال را بطور جدی پیگیری کرد، طوری که تا لیگ دسته دوم حرفه ای فوتبال قم هم توپ زد تا آنکه به تمایل پدر، به کسوت روحانی درآمد.

بعد از درگذشت مشکوک و ناگهانی سید مصطفی(آبان 1356) سید احمد مجبور شد هم مصطفی باشد، هم احمد، نوشته یا نانوشته، خواسته یا ناخواسته، از باب وظیفه یا احساس، هرچه بود، احمد جای خالی برادر-مشاور سیاسی پدر ، کانال ارتباطی و مسئول ملاقات های سیاسی امام خمینی را هم پر کرد.

مسئولیت دلجویی از آیت الله طالقانی بعد از حوادث فروردین 1358؛ گفتگو با آیت الله گلپایگانی و آیت الله شریعتمداری درباره ابهامات قانون اساسی از جمله نقش آفرینی های سیاسی او بود که به اشاره امام خمینی انجام شد و این تماس ها، نقش سیاسی احمد را پررنگ تر کرد، نقش ظریف "رفع اختلافات امام با سایر مراجع و روحانیون بلندپایه " (1357-60) نقشی بود که هیچ کس جز سیداحمد از پس آن برنمی آمد.

 با این حال بعضا،سیداحمد خمینی در دوسال اول انقلاب، مواضعی منحصر به فرد داشت که بعضا با مواضع روحانیون حزب جمهوری اسلامی نیز سازگار نبود-در وصیت نامه اشاره ای به این اشتباهات سیاسی شده است-اما بعد از فتنه های سال 1360 احمد بیش از پیش به طیف "روحانیون حزب جمهوری اسلامی" نزدیک و هماهنگ شد.

در جریان میتینگ معروف مجاهدین خلق در ورزشگاه امجدیه که به درگیری های شدید فیزیکی طرفین انجامید، سیداحمد خمینی در مصاحبه ای با روزنامه کیهان با انتقاد از عدم پیگرد به زعم او - چماقدارها- گفت: شما اگر یک گربه وارد نمازجمعه شود او را پیدا و دستگیر می کنید چرا نمی توانید عوامل حمله به امجدیه را پیدا کنید؟(نقل به مضمون)

اما انگاره ای که از احمد ساخته شد و تا روزهای پایان زندگی با او بود، "بی تکلفی" او بود، انگاره ای که امروز بعد از گذشت نزدیک به بیست سال از فقدان او، هنوز با او باقی مانده است.

این بی تکلفی -گریز از تشریفات و ملزومات قدرت-یا به زبان عوامانه تر- لوطی گری و خاک مزاجی- می توانست یک واکنش دفاعی یا عکس العمل شخصیتی به شرایط خاصی باشد که سیداحمد چندان انتظار آن را نداشت.

برای درک "بی تکلفی" احمد کافی است، نگاهی به عکسهای متنوع او بیندازیم، احمد را کمتر در لباس و هیات رسمی می بینیم، یکبار  با عبا و عمامه ، بی اعتنا به دوربین ها، از دیوار سفارت آمریکا بپرد و پیام حمایت پدر را به دانشجویان خط امام را ابلاغ کند،  یا در جمع ورزشکاران باستانی، ناگهان هوس کند که میل را به دوش بکشد،یا به جای عمامه سیاه، کلاه پشمی غیرمتعارفی را بر سر بگذارد و به پرستاری پدر مشغول شود، بغضش مقابل دوربین ها از فراغ پدر بشکند و های های گریه کند، یا بخاطر مخالفت مادر از منصب "امیرالحاج" بگذرد، اینها "تصویر" و "انگاره ای " بود که از سید احمد-به عنوان پسری مهربان و خاکی و خارج از فرم های رسمی- در میان عوام و خواص، ساخته شد و باعث محبوبیت خاصی برای او شد که تا امروز این تصویر ادامه دارد.

از سوی دیگر شاید این بی تکلفی در ظاهر و رفتار و گفتار، به نوعی مکمل اقتدار و عظمت و جذبه پدر بود، مردم اینطور می پسندیدند و دوست داشتند در کنار رهبر قاطع و انقلابی که کمتر به دوربین نگاه می کرد یا لبخند می زند و تصاویرش غالبا "رسمی" است، احمد بی تکلف و متفاوت را ببینند.

حتی ظاهر سیداحمد هم ظاهری متفاوت از غالب روحانیون و آقازاده ها بود، سبیل(شوارب) بلند که روی لبها می رسید، موهای بلند و روشنی که از زیر عمامه پیشانی بلندش را فرا می گرفت- و بعدها تبدیل به سنت ظاهری فرزندان سید احمد شد و البته سیمایی خوش و هیکلی فربه-که در فرهنگ عامه ایرانی نشان مهربانی است!

در هم تندیگی تصویر امام خمینی و احمد، چنان است که تا تصویر امام هست، احمد هم هست ، احمد مرز خانواده و سیاست، است، مرز رابطه عاطفی و سیاسی پسر با فرزند، در کنار اینها، همانطور که گفته شد ویژگی های خاص شخصیتی، رفتاری و ظاهری احمد هم چنان جذابیتی دارد که فراموش شدنی نیست.

آبادان-عبادان قدیم- آخر ایران است، یک جورایی مرز بین عرب و عجم، از قرن ها قبل تا حالا "مرز" بوده است، طوری که منوچهری دامغانی شاعر عهده "غرنوی" سروده است:

بر فراز همت او نیست جای      نیست آنسوتر ز عبادان دهی

آبادان شهری است کوچک اما پر از تنوع، اولین شهر فرنگی ماب شده ایران، پذیرای مهاجر از هر طایفه و قوم و مذهب و قبیله و نژادی، عجیب تر آنکه از آمیزش این اقوام، "لهجه آبادانی" متولد شده است که تلفیقی از لری، فارسی، بوشهری، عربی و ...است و آبادانی در سایه و حاشیه اهواز، حتی خرمشهر و حتی بصره نفس می کشد.

از پالایشگاه تاریخی آبادان و بوی تند گاز و فلافل های اسیدی(!) و رسوب فرهنگ انگلیسی در معماری و حتی زبان و لهجه آبادانی و "ته لنجی" های معروف که بگذریم، آبادان ناگفته های دیگری هم دارد، تیم فوتبال صنعت نفت آبادان، برای آبادانی ها چیزی بیش از یک تیم فوتبال است، شاید تنها مثالش تراکتور سازی تبریز باشد برای تبریزی ها.

آنهایی که گذرشان به آبادان افتاده باشد، خیلی زود می فهمند که آبادانی ها به شدت با "برزیل" همذات پنداری دارند، در این شهر علاقه به برزیل کاملا مشهود است، کافی است به شعارهای تماشاگران و "برزیل برزیل گفتن روی سکوها" و حتی تکان دادن پرچم برزیل در استادیوم توجه کنید، آبادانی ها هشتاد سال است که فوتبال داشته اند اما تیم صنعت نفت برایشان چیز دیگری شده است، این تیم طوری با آبادان و برزیل(!) گره خورده است که شده است یک پدیده فرهنگی.

چه چیز مشترکی بین آبادان و برزیل هست؟ علاقه طنزآمیز آبادانی ها به لاف زدن؟ سیاه چرده بودن و شباهت ظاهری؟ یا شاید احساس فقر و هنری گرفتار در حاشیه ، گرفتار حاشیه چند متن پررنگ و حاشیه ای که باید بجنگد و تعصب بورزد تا بماند، آبادانی ها سالهاست که فکر می کنند در حاشیه هستند و شهر آخر ایران، می دونی؟

" دکتر! شرمنده ام! تو را چشم در راهم، لاتنسی ابدا، دکتر! بیدار شو! با تشکر، حسین از کوی فرهنگ مشهد، اگر تنهای تنها شوم، باز خدا هست، دکتر! دوستت دارم، با تشکر از خانم پوران شریعتی، سارا و سوسن، استاد محمدعلی ذاکری، 22/4/87 کوروش از فردیس کرج، هرگز فراموشت نمی کنیم دکتر! .." و جملاتی از خود دکتر شریعتی ولی با امضای یادگاری دیگران... 

سنگ مرمر سفید، با خودکار و مداد و ناخن(!) نوشتنی نمی شود، ماژیک می خواهد، ماژیک سیاه و درشت... اینها گوشه ای از یادگاری نویسی های است که بر مقبره دکتر علی شریعتی در زینبیه دمشق نقش بسته است، تقریبا همه هم با ماژیک، ماژیک سیاه! مقبره ای که قرار بود موقتی باشد و طبق وصیت شریعتی او را در حسینیه ارشاد دفن کنند، اما حالا دکتر شریعتی برای همیشه اینجا آرمیده است و قیژ قیژ ماژیک ها هستند که گاهی چینی نازک تنهایی و غربت دکتر را می شکنند.

یادگاری نویسی، جزو فرهنگ "ایرونی" است، از ستون های تخت جمشید یا شیر سنگی همدان، هرکجا آثاری از تاریخ هست، رد پای این یادگاری های نویسی ها هم هست، کاری است برای ارضای دو حس "خودنمایی و جاودانگی" البته با چاشنی تخریب، ولی دکتر شریعتی تنها روشنفکری است که ملت روی قبرش با ماژیک یادگاری و دلنوشته می نویسند.

شریعتی آرزو داشت بعد از مرگ از" گلویش سوتک بسازند و بدهند دست کودکی گستاخ و بازیگوش"، حالا شاید این آرزو برآورده شده باشد، مرمر مقبره دکتر شده است "وایت برد" آدم های گستاخ، مهربان و بازیگوشی که رویش یادگاری می نویسند با ماژیک های سیاه و حتی هم شاید "بدین سان بشکند در من ، سکوت مرگ بارم را"...می دونی؟! "

"گذشته" و "آینده"...خوبند،‌ یکی عبرت آموز و یکی امید بخش، نباشند، نمی شود، اول و آخر راه را نشانت می دهد، ولی برای پای لنگان، عقل حیرت زده و نفس غافل کم است، کافی نیست، اما ..."مضارع" چیز دیگری است، جاری بودن،‌معاصر بودن،‌ وسط بودن،‌همین الان بودن، استمرار داشتن، در لحظه بودن...مضارع راز عجیبی در خود دارد!

فعل مضارع  با آن کشش عجیب ؛ مهربان و نزدیکش،‌ بر گذشته و حال و آینده دلالت دارد و بر "وقوع" همیشگی" ...

 فکر می کردم یک نوع رجوع به قرآن می تواند بازنگاهی به "افعال مضارع قرآن" باشد،‌ برای ایمان های ضعیف- مثل ایمان خودم- مضارع بهترین دوا است، از آن فعل هایی که با "ی" -ضمیر سوم شخص خدایی - شروع می شود و معمولا به خود خدا باز می گردد: یسبح،‌ یبسط،یعلم،یحاسب،ینفخ، یجمع و ..."

بازنگاه و جستجوی معنی و مصداق این مضارع  های فرازمانی فرامکانی،‌این استمرار شگرف و شگفت،  در گوشه و کنار،‌ بیرون و درون،‌پنهان و آْشکار،‌ نشانه ها را بهتر و نزدیک تر می کند...می دونی؟

از نظر تاریخ نگاران تکلیف روحانیت با "صفویه" و "پهلوی" مشخص است، اما نوع ارتباط و مناسبات روحانیت با سلسله قاجاریه به آن سادگی و سرراستی نیست، واقعیت این است روحانیت رابطه پیچیده ای با سلسله قاجار داشت...مسجدی هست در خیابان امیرکبیر تهران به نام "سراج الملک"، حکایت ساخت این مسجد، شاید بتواند اندکی از پیچیدگی روابط روحانیت با قاجاریه را بازگو کند:

محل سابق این مسجد، میخانه ای بود متعلق به موسیو کنت ارمنی که شراب دربار ناصرالدین شاه را فراهم می کرد، آیت الله بیدآبادی-پدر آیت الله شاه آبادی استاد عرفان امام خمینی- یک روز پس از اقامه نماز جماعت با نمازگزاران مسجد،  به طرف مغازه کنت شراب فروش می‏ روند. شخصا خمره بزرگ شراب را در چاه سرازیر می‏کند و اطرافیان وی هم تمام ظرف‏های شراب را در چاه خالی می‏کنند، اما به دستور آیت الله از شکستن ظرف‏ها، که مالیات داشته است، خود داری می‏نمایند.

ناصرالدین شاه از این اقدام سخت خشمگین می شود، این خبر در اصفهان به ظل السلطان فرزند ناصرالدین شاه  که حاکم اصفهان بوده می رسد، ظل السلطان برای حل مشکل، رضا قلیخان سراج الملک-پیشکار مخصوص خودش- را مامور می کند که آیت‏ الله را راضی کند، آیت الله بیدآبادی به این شرط راضی می شود  که مغازه شراب فروشی کنت ارمنی تبدیل به مسجد شود،این اتفاق روی می دهد و سراج الملک محل را می خرد و آن را مسجد می کند، آیت الله شاه آبادی هم امام جماعت این مسجد می شود.  هنوز هم این بیت بر سر در آن مسجد نقش بسته است:

حسن توفیق بین که مسجد کرد     سطح میخانه را سراج الملک

«سندرم دان» میوه ترشیدگی است! دختران ترشیده وقتی مادر شوند، به احتمال زیاد- دو سوم- بچه‌هایشان «سندرم‌دان» می‌گیرند، همان مونگلیسم!

مونگلیسم اصطلاح بی‌رحمانه‌ای است برای این مریضی، از آن اصطلاح های بی‌رحمانه -عوامانه، چون چشم‌های بچه‌های سندرم‌دانی کشیده و شبیه مغول‌ها می‌شود به آنها می‌گویند «مونگل»! برگردان اسم کشور مغولستان-مونگلیا-

مونگل‌ها زبان بزرگ دارند و عضلات بسیار شل و کف دست‌شان یک شیار خیلی بزرگ به جای خط‌های معمول کف دست، به همین‌خاطر هیچ فالگیری نمی‌تواند فال‌شان را بخواند! البته فال خاصی هم ندارند، چون معمولا تا 35 - 40 سالگی زنده می‌مانند...

سندرم‌دانی‌ها، مونگل هستند چون یک چیز اضافه دارند، یک کروموزم اضافه، 27 تا دارند، به جای 26 تا، ولی همین کروموزم اضافه کار را خراب کرده است، خیلی حرف است که چیزی زیاد داشته باشی ولی اینقدر کم بیاوری!

سندرم دانی‌ها ، اما یک خاصیت شگفت‌انگیز دارند، از هر نژاد و تیره‌ای که باشند، شبیه هم هستند،یک شباهت شگفت انگیز و عبرت انگیز شاید! مهندسی معکوس‌اش می‌شود این که: همه اختلافات و تفاوت‌ها از «نداشتن» آن کروموزم نحس 27 می‌آید! می‌دونی؟

عاقل زیاد داریم در مملکت، مثل مزرعه بلال، هرسال محصول خوبی از عقلا داریم، عقلا خیلی زود با هم کنار می‌آیند، زود زورآزمایی می‌کنند، حد‌و‌حساب و وزن خود و حریف می‌آید دست‌شان، محدود و مصلحت و خط قرمز و حوزه منافع شان را با هم چک می‌کنند و «هماهنگ» می‌شوند و تزشان می‌شود: همزیستی مسالمت آمیز! خروجی کلونی عقلا هم در نهایت می‌شود «محافظه‌کاری»... اما «باهوش‌ها» ول معطلند، چون حسودی می‌آفریند و سوءتفاهم و تنش و هزینه و چالش!

به دلیل ساختار کنکور است یا عرف، چشم هم چشمی نخبگان است یا ساختار فوق‌العاده دانشگاه، بد یا خوب، درست یا نادرست،دانشگاه صنعتی شریف شده است پاتوق و مرکز تجمع «باهوش های مملکت» ما ، نه اینکه بقیه بی‌هوش باشند یا همه شریفی ها باهوش، غالب و جمهور شریفی‌ها یک جور دیگه هستند، آی کیوشان بالا است، در همین عالم سیاست و رسانه نگاه کنید به «شریف تبارهای موفق»، حالا کاری به نخبه‌های فراری و مغزهای ایرانی ناسا و گوگل و ... نداریم.

شاید امروز یکی از راه‌های اصلاح واقعی مملکت، «شریف درمانی» باشد، برای درمان دردهای کهنه و ساختار و سیستم‌های قدیمی و سنتی کشور، پروژه تعریف شود که بچه‌های شریف را ببرند مثلا در «وزارت ارشاد، پلیس و ناجا، وزارت خارجه، قوه‌قضائیه؛ شهرداری ، وزارت اقتصاد و وزارت کشور و ...» مسئله تعریف کنند برایشان که : درد این است، خودتان ببینید! حالا راه حل بدهید... آنها هم بنشینند فکر کنند، اتاق فکر درست کنند- بدون زیرآب زنی عقلا!- دوباره نگاه کنند و دوباره بفهمند و دوباره تعریف کنند...با نگاه هوش...نه عقل! حالا اینکه نسخه شفابخش آنها چطور اجرا شود، بماند...! می دونی؟!

خوشمزگی با ناکامی و خوش‌صدایی چطور قابل جمع است...؟ «بره تودلی» جواب این معماست، بره تودلی یکی از واژه‌های فراموش شده فرهنگ خوراک ایرانی است، بره تودلی، جنین به دنیا نیامده گوسفند یا گاو است که قصاب بی‌رحم به وقت ذبح، آن را از شکم گوسفند ماده بیرون می‌کشد و به مشتریان عیان و مخصوص پیشکش می‌کند، هنوز در برخی از قصابی های قدیمی و سنتی، اگر یک موجود عجیب الخلقه با چشم‌های نارس و دست و پای کوتاه را دیدید، همان بره تودلی است!

آنها که خورده‌اند می‌گویند یکی از لذیذترین خوردنی‌هاست- البته ما هم در تاکسی دیده و شنیده‌ایم و خودمان نخورده‌ایم- ولی عجب است که از همین لذیذترین خوراک، از تار و پود این ناکام‌ترین جنین جهان، بهترین «تارها» هم ساخته می‌شود! قساوت کشتن یک جنین ناکام می‌شود آوای طرب، اهل فن می‌گویند اصل آن صدای شفاف «تار» به پوست همین بره تودلی برمی‌گردد.

بره تودلی زمانی یکی از مهمترین و اعیانی ترین موضوعات مملکت بوده است، باورتان می‌شود یک جلسه مجلس شورای ملی کلا به مسئله «بره کشی و بره تودلی» اختصاص یافته باشد و جلسه مجلس آنقدر داغ و جنجالی شود که ساعت دو نیمه شب تمام شود؟! لایحه «منع بره‌کشی و صدور پوست بره « در دوازدهم حمل ۱۳۰۱ شمسی، در مجلس چهارم، جلسه 84 موضوع بحث داغ نمایندگان بود و جالب‌تر آنکه مرحوم آیت الله سیدحسن مدرس مخالف این لایحه بود، چون به نظر مدرس ممنوعیت بره‌کشی، باعث دخالت ماموران مالیه در زندگانی مردم می‌شد، می‌دونی؟

ارژنگ هفت ساله است و هفت سال است که «پتو کوچولو» را دارد، پتو کوچولو، جادویی نیست، یک پتوی کاملا معمولی،مثل همه پتوی‌های بازار و حالا حتی رنگ و رو رفته و پاره پاره، یک پتوی مخصوص نوزاد، پتو کوچولو مال سیسمونی ارژنگ بوده، ارژنگ از وقتی چشم باز کرده، پتو کوچولو را دیده...اول باید به پتو کوچولو غذا بدهند تا ارژنگ هم غذایش را بخورد، ارژنگ همه جا، حمام، دستشویی، مهدکودک،پارک و مهمونی و خانه مادربزرگ و...پتو کوچولو را با خودش می برد. پتو کوچولو برای ارژنگ یک اسباب بازی نیست، یک همبازی و حامی، دوست و مصداق حریم خصوصی و مالکیت و البته نوستالژی است.

ارژنگ کلاس اولی است، روز اول مدرسه گفته بود: «می‌شه پتو کوچولو رو ببرم سر کلاس اونم حروف الفبا رو یاد بگیره!؟» یک شب هم مادرش را بیدار کرده بود که: «هرچی به پتو کوچولو می گم، این سایه‌هایی را که می‌‌بینی، سایه اسباب بازی‌ها است، بازم می ترسه!»

ارژنگ در جشن تولدش، وقتی شمع‌ها را فوت کرده بود، خیلی بی مقدمه و رومانتیک وار، رو کرده بود به پدر و مادرش و گفته بود:من، باباجون و مامان جون و پتو کوچولو رو خیلی دوست دارم، پتو کوچولو رو بیشتر از همه.»

ارژنگ مثل خیلی از بچه های این نسل، «تک‌فرزند» است با والدینی شاغل، پتو کوچولو،توتم ارژنگ شده است، البته نسل های قبلی‌اش هم پتو کوچولوی مخصوص خودشان را دارند: جوانان هندزفری! البته پتوی کوچولوی خودم هم ساعتم است! ساعت سیکو 5 سری1977... می دونی؟

همیشه برایم حال و هوای مدرسه های ایرانی در خارج از کشور جالب بود، امروز در سلسله سرچ های روزانه، سری به دنیای این مدارس زدم، نهم آذر امسال، خبر جالبی در سایت رسمی سفارت ایران در آلمان منتشر شده است، عنوان خبر این است: "تمرین دموکراسی در مدرسه جمهوری اسلامی ایران در برلین" ، خبر، پوشش کامل انتخابات شوراهای دانش آموزی در این مدرسه مختلط است، از همان ها که در مدرسه های ایران هم برگزار می شود، البته با تفکیک جنسیتی و حال و هوای متفاوت!

خبرنگار سایت-لابد از سر فراغت و دوق- سنگ تمام گذاشته و تمام حاشیه ها را نوشته و خبر ، فقط یک خبر رسمی و کلیشه ای نیست و می شود خیلی چیزها از آن فهمید.

نکته جالب اول،نوع شعارها و وعده های انتخاباتی بچه های ایرانی در برلین که از این قرار بود: "امروز مدرسه فردا ایران،- طرح مدیران فردا ، به من رای دهید تا "رویاهایتان" برآورده شود، پیگیری شکایات دانش اموزان از مدیران مدرسه و تست کامل امکانات ایمنی مدرسه"

اما نکته جالب یا جالب ترین این خبر، این بود که این انتخابات، برای اولین بار، خود بچه ها تصمیم گرفته بودند با هم مناظره انتخاباتی هم برگزار کنند که کردند-البته خبرنگار سایت سفارت نگفته بود که کار به "بگم-بگم" هم رسیده بود یا نه؟!-

نتایج انتخابات مدرسه بچه های ایرانی در برلین هم قابل تامل است "نصب صندوق پیشنهادات و انتقادات ، افزایش زنگ تفریح و ناهار، اضافه شدن اردو به برنامه های رسمی مدرسه"

تاثیرپذیری از محیط آلمان و محیط سیاسی داخلی ایران بر این نوباوگان دور از وطن و به قول خودشان مدیران آینده را به خوبی می شود از این خبر فهمید، این عکس هم عکس یک انتخابات شورای دانش آموزی در ممالک محروسه خودمان است، جالب است! می دونی؟!